English version

Formularz logowania

zarejestruj się


Drukuj

J. Kabatc, J. Pączkowski

Jakie czynniki wpływają na szybkość rodnikowej polimeryzacji wielofunkcyjnego akrylanu

fotoinicjowanej solami boranowymi barwników cyjaninowych?

Cz. I. Badania kinetyczne (j. ang.)

Polimery 2003, nr 5, 321


Streszczenie

Powszechnie stosowane w fotografii kolorowej barwniki cyjaninowe mogą znaleźć zastosowanie jako inicjatory rodnikowej polimeryzacji inicjowanej światłem widzialnym. Celem pracy było zbadanie możliwości zastosowania soli boranowych tych barwników jako fotoinicjatorów polimeryzacji triakrylanu 2-etylo-2-(hydroksymetylo-1,3-propanodiolu [TMPTA – wzór (II)] oraz określenie wpływu struktury fotoinicjatora na szybkość polimeryzacji. Zsyntetyzowano 32 symetryczne barwniki cyjaninowe – pochodne benzotiazolu i benzoksazolu (schemat A); ich strukturę różnicowano zmieniając heteroatom (S lub O), podstawnik w pierścieniu fenylowym, a także rodzaj podstawników w łańcuchu polimetinowym [wzór (III), tabela 1]. Badania spektroskopowe stosowanych barwników i ich soli boranowych wykazały, że charakteryzują się one intensywnym pasmem absorpcji zlokalizowanym w przypadku barwników tiokarbocyjaninowych w przedziale 550–600 nm (rys. 1), a barwników karbocyjaninowych – w przedziale 480–510 nm. Wymiana atomu halogenku lub anionu etylosiarczanowego w cząsteczce wyjściowej barwnika cyjaninowego na anion n-, sec- lub tert-butylotrifenyloboranowy oraz tetra-n-butyloboranowy dala sole boranowe barwników cyjaninowych (wzór 1). Badaniami rodnikowej fotopolimeryzacji TMPTA objęto 150 różnych soli boranowych barwników cyjaninowych jako fotoinicjatorów tej reakcji. Ustalono, że zdolność do inicjowania polimeryzacji TMPTA w postaci 10-proc. (obj.) roztworu w 1-metylo-2-pirolidonie (MP) zależy od rodzaju heteroatomu w cząsteczce barwnika, rodzaju podstawnika w pierścieniu fenylowym (rys. 5 i 6), rodzaju podstawnika w położeniu niezo łańcucha polimetinowego (rys. 7) oraz od budowy anionu boranowego (rys. 4). Stwierdzono, że stopień przereagowania monomeru i wydajność kwantowa procesu także zależą od budowy chemicznej fotoinicjatora (tabela 2).


Słowa kluczowe:

sole boranowe barwników cyjaninowych, budowa chemiczna, triakrylan, fotopolimeryzacja rodnikowa, kinetyka, aktywność fotoinicjatorów barwnikowych

J. Kabatc, J. Pączkowski (1.08 MB)
Jakie czynniki wpływają na szybkość rodnikowej polimeryzacji wielofunkcyjnego akrylanu fotoinicjowanej solami boranowymi barwników cyjaninowych? Cz. I. Badania kinetyczne (j. ang.)